به دلیل وجود شرایط خاص در کشور ممکن است برخی سفارش ها با تاخیر تحویل داده شود.
در تجارت بینالملل، کوچکترین اشتباه در اسناد یا مجوزها میتواند منجر به توقف، توقیف یا حتی ضبط کامل یک محموله شود. بسیاری از فعالان حوزه خرید از دبی، خرید از چین، واردات از چین، واردات از دبی، ترخیص کالا از چین، ترخیص کالا از دبی، خرید از سایتهای خارجی، خرید از علی بابا و خرید از آمازون با چالشهای گمرکی مواجه میشوند؛ بهویژه زمانی که کالا به دلایل قانونی در گمرک ضبط میشود. در این مقاله بهصورت دقیق، مرحلهبهمرحله و کاربردی، موضوع کالای ضبطی در گمرک را بررسی میکنیم.
کالای ضبطی به کالایی گفته میشود که به دلیل نقض مقررات گمرکی یا تخلف قانونی توسط گمرک توقیف و پس از طی مراحل قانونی، به نفع دولت ضبط میشود. این موضوع معمولاً در شرایطی رخ میدهد که:
• کالا جزء اقلام ممنوعالورود باشد.
• اظهارنامه گمرکی دارای مغایرت عمده با کالای واقعی باشد.
• حقوق و عوارض گمرکی پرداخت نشود.
• مجوزهای قانونی مانند مجوز استاندارد، بهداشت یا ثبت سفارش ارائه نشود.
• کالا مشمول مقررات ارزی خاص باشد و ضوابط رعایت نشده باشد.
در چنین حالتی، مالک دیگر اختیار تصرف کالا را ندارد و پرونده وارد مرحله رسیدگی حقوقی میشود. ضبط کالا با توقیف موقت متفاوت است؛ در توقیف ممکن است امکان اصلاح اسناد وجود داشته باشد، اما در ضبط، اصل مالکیت تحت تأثیر قرار میگیرد.
فرآیند ضبط کالا یک روند حقوقی مشخص دارد.. مراحل ضبط کالا در گمرک عبارتند از:
۱. کشف تخلف در زمان ارزیابی
کارشناسان گمرک هنگام بررسی اسناد، تطبیق اظهارنامه با کالا و ارزیابی فیزیکی، در صورت مشاهده مغایرت، گزارش تخلف تنظیم میکنند.
۲. تشکیل پرونده و تنظیم صورتجلسه
پس از کشف تخلف، صورتجلسه رسمی تنظیم میشود. در این مرحله کالا ممکن است توقیف موقت شود تا بررسیهای دقیقتر انجام گیرد.
۳. ابلاغ رسمی به صاحب کالا
گمرک موضوع را به واردکننده یا نماینده قانونی او اطلاع میدهد تا توضیحات و دفاعیات خود را ارائه کند.
۴. رسیدگی در کمیسیونهای مربوطه یا مراجع قضایی
پرونده بسته به نوع تخلف، در کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی یا مرجع قضایی بررسی میشود.
۵. صدور رأی نهایی
در صورت اثبات تخلف، حکم ضبط قطعی صادر شده و کالا به نفع دولت ضبط میشود.
پس از قطعی شدن حکم ضبط، کالا به سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی تحویل داده میشود. در این مرحله:
• کالا کارشناسی قیمت میشود.
• در صورت مجاز بودن، از طریق مزایده عمومی فروخته میشود.
• اطلاعات مزایده بهصورت رسمی منتشر میگردد.
اگر کالا قابلیت استفاده داشته باشد، وارد چرخه بازار میشود. اما اگر کالا ممنوعه یا خطرناک باشد، اجازه فروش ندارد و ممکن است امحاء شود. و وجوه حاصل از فروش به خزانه دولت واریز میشود.
قوانین ضبط کالا بر اساس قانون امور گمرکی و آییننامه اجرایی آن تعیین میشود. مهمترین اصول قانونی عبارتاند از:
• هرگونه ورود کالای ممنوع، قاچاق محسوب میشود.
• ارائه اطلاعات نادرست در اظهارنامه، تخلف گمرکی است.
• پرداخت حقوق ورودی پیششرط ترخیص است.
• ثبت سفارش و اخذ مجوزها پیش از ورود کالا الزامی است.
این دو اصطلاح معمولاً با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند، اما از نظر حقوقی کاملاً متفاوتاند:
کالای ضبطشده
به دلیل تخلف قانونی ضبط میشود و پس از صدور حکم قطعی، مالکیت آن به دولت منتقل میشود.
کالای متروکه
کالایی است که واردکننده در مهلت قانونی برای ترخیص آن اقدام نکرده است. در این حالت، کالا بهعنوان متروکه اعلام و تعیین تکلیف میشود.
در برخی موارد امکان اعتراض وجود دارد. اگر واردکننده بتواند ثابت کند که تخلفی رخ نداده یا سوءتفاهمی در ارزشگذاری یا تعرفه ایجاد شده، میتواند:
• درخواست تجدیدنظر ثبت کند.
• اسناد تکمیلی ارائه دهد.
• از طریق مرجع قضایی پیگیری کند.
در صورت صدور رأی به نفع واردکننده، کالا آزاد شده و پس از پرداخت حقوق قانونی ترخیص میشود.
کالاهای فاسدشدنی مانند مواد غذایی، دارویی، محصولات کشاورزی یا اقلام بهداشتی شرایط ویژهای دارند. در این موارد:
• گمرک موظف است سریعتر رسیدگی کند.
• کارشناسان بهداشت وضعیت سلامت کالا را بررسی میکنند.
• در صورت احتمال فساد، فروش فوری انجام میشود.
• در صورت خطر برای سلامت عمومی، کالا معدوم میشود.
